Prawo spadkowe to przykład na to, że białe nie jest białe a czarne nie jest czarne.

Blog Anny Tarczyńskiej o dziedziczeniu.

radca prawny

Od lat prowadzę sprawy spadkowe. Doradzam, konsultuję, występuję w sądzie. Wyjaśniam moim Klientom zawiłe i zaskakujące kwestie związane z zachowkiem. Przez lata doświadczeń nauczyłam się rozumieć różne potrzeby moich Klientów. Z obserwacji tych potrzeb powstało F.C.C., którego jestem założycielką. więcej...

Subskrybuj blog

Darowizny mają ogromny wpływ na zachowek !

Często mają wpływ D E C Y D U J Ą C Y.

Powodują, że nawet przy tzw. pustym spadku (a nawet przy spadku, w którym są same długi), wystąpić może konieczność wypłacenia zachowku.

Jest tak dlatego, że wartość majątku zmarłego obliczana jest na potrzeby zachowku w bardzo specyficzny sposób.

Nawet gdy majątek zmarłego jest zerowy lub ujemny (z powodu długów), to doliczamy do niego darowizny, których zmarły dokonał za swojego życia.  I może się okazać, że niby zmarły nic nie miał w chwili śmierci, a mimo  tego powstanie konieczność wypłaty zachowku.  

Uwaga ! Mogą Cię wprowadzić w błąd powszechnie powtarzane błędne informacje, że gdy minie 10 lat od darowizny, to już jest spokój i takiej darowizny się nie dolicza.

Większość darowizn dolicza się do spadku bezterminowo. Czyli niezależnie od tego ile czasu minęło od darowizny do śmierci spadkodawcy.

Okres 10 lat dotyczy tylko tzw. osób trzecich czyli takich, które nie są spadkobiercami lub uprawnionymi do zachowku.

Dobrze to widać na przykładzie darowizny dokonanej przez rodziców na rzecz syna i synowej. Darowizna w części przypadającej na syna (czyli 50%) będzie brana pod uwagę przy obliczaniu zachowku bezterminowo (bo syn jest spadkobiercą). Natomiast darowizna dla synowej (50%) „przedawni się” po 10 latach i nie będzie już uwzględniana przy wyliczaniu zachowku. Bo synowa jest tu tzw. osobą trzecią – nie jest spadkobiercą po teściach ani nie jest uprawniona do zachowku po nich.

I dajmy na to, że ta darowizna miała miejsce 15 lat temu a rodzice mieli 2 synów. Ten drugi syn nic od rodziców wcześniej nie otrzymał. Może domagać się zachowku od swojego brata doliczając do spadku tylko 50 % wartości darowizny. Drugie 50 % (to, które otrzymała bratowa), już nie będzie brane pod uwagę, bo upłynęło 10 lat.

Inaczej będzie wyglądała sytuacja, gdy darowizna była 9 lat temu. Wówczas zachowek dla brata będzie dwukrotnie wyższy, bo do spadku doliczymy całą darowiznę dokonaną przez rodziców (zarówno część przypadającą na brata jak i na jego żonę).

Czy jest to dla Ciebie zrozumiałe ?

PS. Tutaj znajdziesz wszystkie wpisy dotyczące zachowku

Share Button

KOMENTARZE (38)

  1. Witam Pani Mecenas,

    A czy są jakieś sposoby aby ustalić, jaki majątek i na czyją rzecz rozdysponował spadkodawca przed śmiercią?
    Czy zlecenie spisu inwentarza coś da?

    Pozdrawiam
    Manana

    1. Anna Tarczyńska /

      Nie ma jakiegoś ogólnego sposobu pozyskiwania informacji. Jeśli zna Pani numery ksiąg wieczystych nieruchomości należących do spadkodawcy to z łatwością ustali Pani czy były jakieś zmiany właściciela zaglądając do księgi wieczystej np. poprzez portalhttps://ekw.ms.gov.pl
      Po śmierci spadkodawcy, zainteresowane osoby zazwyczaj nie mają problemu z ustaleniem komu majątek spadkowy przypadł. Jeśli spadkodawca rozporządził tym majątkiem przed śmiercią, to właściciel tego majątku informuje o tym spadkobierców po to, by niepotrzebnie nie wytaczać sprawy o dział spadku. W ostateczności wszystkiego można się dowiedzieć występując do sądu z wnioskiem o dział spadku. W trakcie tego postępowania może się właśnie okazać, że spadek jest „pusty”. Wówczas należy zastanowić się nad kwestią zachowku.

  2. Witam, mam pytanie jezeli chodzi o darowizny to liczona wartosc jest z czasów dokonania darowizny czy chwili starania sie o zachowek?Ponieważ otrzymałam darowiznę 20 lat temu i teraz wartosc jest wiele wyższa . Dziekuje

    1. dzień dobry

      Powielam pytanie zonowa

      Pani ANNO czy zatem darowizna dokonana na rzecz wnuczki przeterminowuje się po 10 latch ?

      Dodam że dzieci żyją.

      Czy wnuczka to jest osoba trzecia ?

      Dziękuję za udzielenie odpowiedzi.

      1. Dzień dobry
        Ponawiam pytanie krisa z 9 czerwca 2015 (czy wnuczka to jest osoba trzecia w przypadku, gdy dzieci żyją).
        Z góry dziękuję za udzielenie odpowiedzi.

  3. Czesław Szymańśki /

    Bardzo czytelnie i ” po polsku ” opisana sprawa dot.zachowku.Jednak każda sprawa jest inna,dlatego nabieram pewnych wątpliwości na tok mojego myślenia/ czy jest logiczny/. Stan jest taki: Matka zmarła w lutym 2015. Pozostało mieszkanie, które zostało przekazane bratu aktem darowizny w 2001.Matka nie pozostawiła testamentu.Z przedstawionego powyżej artykułu wnioskuję,że otwarta jest sprawa o wystąpienie o zachowek.Czy dobrze myślę.
    Pozdrawiam

    1. Anna Tarczyńska /

      Panie Czesławie, dobrze Pan myśli. Sprawa o zachowek jest w takiej sytuacji otwarta, o ile za życia matki nie otrzymał Pan od niej zachowku.

  4. Witam. Mama zapisala mi mieszkanie w darowiznie a brat zrzekl sie swojej czesci i rowniez przekazal ja w darowiznie. Mama zmarla i teraz zastanawiam sie czy brat moze rzadac swojej czesci w formie zachowka? Dziekuje za wszelkie informacje.

  5. Mam pytanie jeżeli moja mama otrzymała darowiznę od swojej mamy czyli mojej babci w postaci mieszkania to czy ja też mogę zabiegać o zachowek po babci (babcia mnie wychowywala).bardzo proszę o odpowiedź.

    1. Nie, uprawnienie do zachowku przysługuje tylko tym, którzy po spadkodawcy by dziedziczyli. Po babci dziedziczą zaś jej dzieci (w tym Pani mama- dopiero gdyby mama już nie żyła, dziedziczyłaby Pani wraz ze swoim rodzeństwem) i mąz babci (o ile żyje).

  6. Witam Panią,
    Sprawa dotyczy prawa do zachowku. Moi dziadkowie ze strony ojca (który nie żyje od 1992roku), w roku 1999 przekazali aktem darowizny swój majątek w postaci mieszkania, swojej najstarszej wnuczce (córce jednej z 2 córek) z adnotacją o służebności mieszkania na rzecz obojga dziadków). W 2008 roku zmarł dziadek, w 2014 roku babcia. Kiedy moja cioteczna siostra została obdarowana mieszkaniem, ja miałam 10 lat. Nikt nigdy o sprawach spadkowych nie rozmawiał ani ze mną, ani z moja mamą. Nie wiedziałyśmy nic o darowiźnie, bo nikt z rodziny mojego ojca nas nie poinformował. W kwietniu tego roku wystąpiłam do sądu o prawo nabycia spadku. Jestem uprawniona do dziedziczenia jako zstępna po swoim ojcu, który nie był wydziedziczony. Po wstępnej rozmowie, moja obdarowana siostra, poinformowała mnie, że konsultowała sie z prawnikami, którzy stwierdzili, że się, że moje ewentualne roszczenie co do zachowku, przedawniło się, zarówno po dziadku (to zrozumiałe, bo minęło 7 lat), jak i po babci, od śmierci której minął rok.
    Bardzo proszę o informacje: Czy należy mi się zachowek i w jakiej części?
    Czy fakt, że akt darowizny nastąpił w całkowitej tajemnicy i nikt nie poinformował mojej mamy – opiekuna prawnego o zapisie, jak też po śmierci dziadka nie otrzymałam żadnej informacji o statusie mieszkania, ma jakieś znaczenie w sprawie? Dziękuję i Pozdrawiam, Zuzanna

    1. W innym miejscu autorka bloga pisze, że można wystąpić o zachowek w ciągu 5 lat od śmierci spadkodawcy/ogłoszenia testamentu. Termin może się wydłużyć. Proszę poszukać na blogu.

  7. Witam,
    W darowiźnie za życia babci dostałam od niej mieszkanie. Babcia spłacała w ratach zachowek pozostałym dwóm wnuczkom. Nie zdążyła spłacić zachowku i zmarła. Jeśli odrzuce spadek po babci to co z darowanym mieszkaniem? Jeśli przyjmę spadek to będę musiała spłacać pozostałe wnuczki babci? Czy jeśli pozostałe wnuczki są wydziedziczone w testamencie to muszę je spłacić przyjmując spadek?

  8. Witam serdecznie,
    Pani Mecenas, świetny blog – bardzo dużo cennych informacji. Mam jednakże następujące pytanie, na które nie znalazłem odpowiedzi – czy jeżeli spadkodawca podarował kilka lat przed śmiercią spadkobiercy ustawowemu (synowi) nieruchomość będącą całym majątkiem, a ten jeszcze przed śmiercią spadkodawcy kolejnym aktem darowizny podarował przedmiotową nieruchomość swojemu synowi to czy drugi i ostatni spadkobierca ustawowy (spadkodawca pozostawił dwóch synów) – może dochodzić zachowku od pierwotnego spadkodawcy (swojego brata), czy powinien skierować roszczenie do obdarowanego zstępnego spadkobiercy, który pierwotnie otrzymał nieruchomość? Która data darowizny – pierwotna czy następcza będzie decydować o stanie podarowanej nieruchomości przy jej wycenie?
    Pozdrawiam

  9. Witam. Pani Mecenas bardzo prosze o odpowiedz. Babcia zmarla w 1996, dwa lata po jej smierci dziadek przepisal 2/3 mieszkania na mojego tate a 1/3 prawnie nalezy sie ciotce (corce)po matce.. dziadek zmarl 2 lata temu. ciotka zlozyla teraz pozew. ile jej sie nalezy?

  10. Pani mecenas mama rozpisała gospodarstwo pierwsza siostra dostała działkę postawiła dom druga dom a bratdostał pole dom drewniany,wszystko zostało przepisane formom darowizny natomiast ja nietrzymałem nic ,czy ja mogę po przepisie starać się o spłatę

  11. dzień dobry. mąż wystąpił o wypłate zachowku po zmarłym ojcu. czy obliczenie wartości zachowku może zostać pomniejszone przez to , że mieszkaliśmy z teściem przez 2 lata w jego domu, który w testamencie zapisał żonie?

  12. Pani Aniu ,mam pytanie odnośnie zachowku.Otóż rodzice przepisali mi droga darowizny dom z ziemią ,ja podzieliłam ją na dwie części,większą oddałam z powrotem rodzicom,a dużo mniejszą zostawiłam sobie ,gdyż na niej wybudowałam dom.Jak teraz będzie liczony zachowek od całości,przecież większością już nie jestem wzbogacona?

  13. Witam,
    16 lat temu otrzymałem darowiznę od mojej babci w postaci mieszkania.Babcia umarła w 2015 roku. W chwili śmierci babci żyli 2 synowie babci (mój ojciec i wujek), ja jestem wnukiem . Chciałem dać dobrowolnie wujkowi pewną kwotę za sprzedaż mieszkania, ale niestety on uważa że ta kwota jest za niska. Żąda ode mnie zachowku i straszy sądem, chciałem zapytać czy jego żądania odnośnie zachowku mają jakieś podstawy prawne?
    Pozdrawiam

  14. Spadkobierca /

    Czy w podanym przykładzie należy się w ogóle zachowek od bratowej, czy też przestaje ona być zobowiązana do wypłaty takiego zachowku dopiero po 10 latach?

  15. Witam. Mam pytanie czy jest jakiś termin od śmierci kiedy trzeba ustanowić majątek który wchodzi w skład spadku i zachowku.

  16. Jak należy wyliczyć zachowek, jeżeli brat 12lat temu otrzymał w darowiźnie część gospodarstwa, 5 lat temu zmarł i miał jednego syna, który odziedziczył daną darowiznę (jedyny spadkobierca). 2 lata temu zmarł nasz ojciec przepisując wszystko na żonę i w obecnej sytuacji o zachowek wystąpił wnuk, jako jedyny spadkobierca po bracie.

  17. Dzień dobry.
    Pani Mecenas, czy aby na pewno jest tak, że ljeśli od daty upłynęło 10 lat, to nie wlicza się jej tylko jeśli była dana na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku? Przepis art. 994 k.c. brzmi jednak nieco inaczej:
    Przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku:
    – drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych,
    – ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku,
    -darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku.
    Zatem 3 odrębne przypadki… Mylę się?

  18. Dzień dobry, mam pytanie związane z darowizną , mój mąż otrzymał od dziadków w darowiżnie mieszkanie w 2010 roku. dziadki jeszcze żyja i czy po ich śmierci ich dwójka dzieci ma prawo żądać od nas zachówek , dodam że ich dwójka dzieci od lat z nimi nie mieszka mają swoje własnościowe mieszkania, a dziadki wychowywali mojego męża, proszę o pomoc

  19. dodam, iz mama jest do mnie uprzedzona …nie kocha mnie i nigdy nic nie dostane dobrowolnie…sprawa jest trudna, gdyz jest jak w przyslowiowym KOPCIUSZKU bajce… nie poszlam kilka razy do kosciola i mama wymyslila ze siedzi we mnie diabel wiec….nie dostane nigdy nic..30 lat minelo blisko niej i wygonila mnie z mezem z domu nalozyla czynsz….udalo nam sie dostac kredyt na dom i sie przeprowadzilismy ….wiem ze siostrze dala ..przelala jakies pieniadze jednak ja nigdy ich nie zobacze choc jest nam ciezko i mamy dwoje dzieci ….nie mam prawa do zadnego zachowka?

  20. Witam, pani Mecenas
    Po śmierci ojca jako jedyny powołany w testamencie odziedziczyłem spadek. Mam jeszcze brata, który będzie się z pewnością starał o zachowek – nie może się pogodzić z myślą, że nie został wymieniony w testamencie.
    Mam pytanie w sprawie darowizny i zachowku. Wiem, że otrzymał od ojca kwotę około 5000 zł na meble do kuchni (do nowo wybudowanego domu). Wg mnie taka darowizna winna obniżyć wysokość zachowku, a wg brata jest to jakaś darowizna okolicznościowa, prezent, który nie wpływa na wysokość zachowku.
    Proszę o pani zdanie, czy taka darowizna obniży wysokość zachowku czy nie?
    Dziękuję

  21. Pani Mecenas, mam pytanie mój dziadek zmarł w 2005r. i zostawił testament w którym wszystko co po nim zostało tzn. działki rolne i leśne podarował swojemu synowi, który nic wcześniej nie otrzymał. Dziadek nie wyszczególnił tych działek, bo jest ich dużo. Po dziadku zostało jeszcze dwóch synów i wnuk po zmarłej siostrze. Dwaj synowie otrzymali działki przekazane notarialnie jako darowizny w 1998r. W testamencie jest polecenie do spadkobierców, że wnuk ma otrzymać pomoc pieniężną wg ich uznania. Czy ja jako wnuk mam prawo ubiegać się o zachowek od majątku, który został podarowany synowi dziadka, a mojemu wujkowi i czy dwaj synowie dziadka , którzy już wcześniej otrzymali darowizny też mają prawo ubiegać się o zachowek. Testament nie został jeszcze otwarty. Czy mogę wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie postępowania spadkowego i jaka część zachowku przypadnie dla mnie. Dziękuję za wyjaśnienie.

  22. Witam. W listopadzie 2009 roku babcia w darowiźnie przepisała mi mieszkanie które wykupił mój tata. Babcia miała tam mieszkać dożywotnio a ja nie mialam pobierać za to opłat i tak też było. Babcia zmarła 16.02.2017. Ja do tego mieszkanie nie chce przyjść mieszkać bo mam już swoje. Wolałabym je sprzedać i spalcic kredyt. Głupia sytuacja :(. Od kiedy liczyć 5 lat aby uniknąć podatku jakbym miała możliwość sprzedać mieszkanie? Od daty przepisania w darowiźnie czy od daty smierci?

  23. witam.chcę w darowiżnie zapisać mój do jako wspólny majątek w między czasie brat się ożenił czy jego żona będzie miała jakiekolwiek prawa do tego mjątku?

  24. Witam,
    dziadek w zapisie testamentowym powołał mnie jako jedynego spadkobiercę. Miał jednego syna który dziedziczyłby 100% w zapisie ustawowym. Syn nie wystąpił o zachowek i zmarł rok po swoim ojcu (moim dziadku) Miał on troje dzieci(wraz ze mną). Teraz moje rodzeństwo wystało ode mnie o zachowek po dziadku. Jak obliczyć udział jaki im się należy? Czy będzie to 50% z 1/3(troje wnucząt) czy też 50% z 1/3 z połowy jaka należałaby się ojcu gdyby wystąpił o zachowek??

  25. Witam Proszę o krótka poradę. Otrzymałem w drodze darowizny mieszkanie od babci ( minęło już 10 lat) czy w przypadku jej śmierci będę zobowiązany do wypłaty zachowku jej córkom?

  26. witam panią mam pytanie typu- mój tato przed śmiercią przepisał swoją cześc domu w 1/2 swojej drugiej żonie mi nie zostawił nic , ona twierdzi ze umarł biedny i zachowek sie nie należy czy jest tak faktycznie?

  27. Dzień dobry pani mecenas
    14 lat temu babcia w drodze darowizny przekazała prawie cały swój majątek tj. mieszkanie – wnuczce. Babcia zmarła tydzień temu. Dziedziczą po niej syn i córka. Czy syn może wystąpić do siostrzenicy z żądaniem zapłaty zachowku od darowizny? Czy gdyby syn odrzucił spadek po matce ( zachodzi obawa iż matka zaciągnęła kredyt na prośbę córki i nie został on jeszcze spłacony) to też może wystąpić z pozwem o zachowek wobec siostrzenicy?
    Dziękuję bardzo

  28. Dzień dobry. Myślę że mam bardzo ciekawy temat do wyjaśnienia. Mam wrażenie, że ustawodawca nie przewidział takiej sytuacji jaka mnie spotkała, a właściwie mojego małoletniego syna. Przedstawiam przypadek. Zostałem wraz z siostrą wydziedziczony przez ojca ale postanowiłem, że nie będę podważał testamentu. W momencie śmierci spadkodawcy miałem już jednego syna, któremu należny był i jest zachowek, i uznałem, że nie ma sensu latami udowadniać, że wydziedziczenie nie miało podstaw, bo mój małoletni syn i tak otrzyma zachowek (2/3 należnej mi części gdybym nie został wydziedziczony). Cały spadek po ojcu otrzymał młodszy brat. Ważne: przed ponad 10 laty licząc od śmierci ojca otrzymałem od ojca darowiznę w postaci małego mieszkania. Sąd I instancji rozpatrując sprawę, obliczając zachowek, nie doliczył do masy spadkowej tej darowizny natomiast w całości odliczył ją od zachowku należnego synowi. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd nie uzasadnił dlaczego tak postąpił. Po prostu przemilczał ten temat. Nie wiem dlaczego tak się stało i mogę się jedynie domyślać, próbować zrozumieć czytając różne artykuły w Internecie.
    Czy może być tak, że sąd uznał, że jeśli zostałem wydziedziczony, to nie jestem spadkobiercą i wtedy ma zastosowanie art. 994. § 1., – darowizna poczyniona przed ponad 10 laty na rzecz osoby, która nie jest ani spadkobiercą ani osobą uprawniona do zachowku nie zostaje doliczona do spadku? Ale przecież prawo chyba nie działa wstecz? W momencie otrzymania darowizny nie byłem wydziedziczony, byłem więc spadkobiercą lub osobą uprawnioną do zachowku, darowizna została więc poczyniona na rzecz spadkobiercy i moim zdaniem powinna zostać doliczona do masy spadkowej. Problem jest o tyle istotny, że choć Sąd nie doliczył tej darowizny do masy spadkowej, to odliczył ją w całości od zachowku należnego mojemu synowi. Tego Sąd też nie uzasadnił ale tu prawdopodobnie ma zastosowanie Art. 996. i Sąd zaliczył na poczet zachowku należnego mojemu synowi darowiznę, którą otrzymałem ja, czyli wstępny uprawnionego. Trudno jest mi pogodzić się z taką sytuacją ponieważ w normalnych sytuacjach, gdy darowiznę otrzymuje osoba nie będąca spadkobiercą (przed ponad 10 laty od śmierci spadkodawcy), darowizny tej słusznie nie bierze się pod uwagę przy obliczaniu masy spadkowej, nie dolicza się jej do spadku, ale też co ważne nie odlicza się jej od zachowku komukolwiek uprawnionemu do zachowku, albo gdy odlicza się te darowiznę od zachowku w całości, to wcześniej dolicza się ją do spadku ponieważ wstępny uprawnionego, który np. nie dożył otwarcia spadku był jednocześnie spadkobiercą.
    W opisanej sytuacji, mojemu bratu została w całości zwrócona darowizna. Brat wzbogacił się i znalazł się w posiadaniu kwoty nie uwzględnionej w spadku. Mój syn nie dostał od tej kwoty zachowku. Ta sytuacja jest dla mnie niezrozumiała. Pozdrawiam.

  29. Witam, mam ogromny problem,każdy prawnik do którego się udaje udziela mi innej informacji:
    w roku ok1993-1994(tak przypuszczam) dziadkowie aktem notarialnym sporządzili darowiznę na jedno z trojga dzieci (moją ciotkę a siostrę mojego ojca), dziadek zmarł w roku 1997r. natomiast babcia w maju 2017r. Mój ojciec, zmarł w roku 2007, jego dwie siostry żyją. Chciałybyśmy z siostrą starać się o zachowek, jednak każdy adwokat do jakiego się udamy informuje nas że zachowek już nam się nie należy. Prosiłyśmy ciotkę by ta przekazała nam kopię tej darowizny, ale odmówiła, poinformowała nas że dom przepisała na swojego syna, a gruntami rolnymi podzieliła się z siostrą. Nie wiem , co robić i czy mamy prawo by żądać zachowku czy też nie.Proszę o pomoc.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *